Redmax
Redmax

Zingeving: het fundament van de implementatie

Succesfactoren bij eHealth implementatie, iedereen kent er wel enkele. De een gelooft heilig in co-creatie als de succesfactor, de ander ziet de patiënt als cruciale succesfactor. Echter, één succesfactor maakt nog geen geslaagde implementatie. Succesvol eHealth implementeren vraagt een implementatiemethodiek die bestaat uit een set aan factoren. In dit vierluik over succesvolle eHealth implementatie komen deze aan bod. In deze blog staat het belang van 'zingeving' centraal. Ik licht niet alleen de theorie toe, maar koppel dit tevens aan praktijkervaring bij onze klanten.

Zingeving: het fundament van de implementatie

Succesfactoren bij eHealth implementatie, iedereen kent er wel enkele. De een gelooft heilig in co-creatie als de succesfactor, de ander ziet de patiënt als cruciale succesfactor. Echter, één succesfactor maakt nog geen geslaagde implementatie. Succesvol eHealth implementeren vraagt een implementatiemethodiek die bestaat uit een set aan factoren. In dit vierluik over succesvolle eHealth implementatie komen deze aan bod. In deze blog staat het belang van 'zingeving' centraal. Ik licht niet alleen de theorie toe, maar koppel dit tevens aan praktijkervaring bij onze klanten.

Inleiding in het model
De term ‘zingeving’ is een van de vier pijlers van de Normalization Process Theory (NPT). Dit is een actietheorie die May et al. (2010) ontwikkelden en onderzochten. De meerwaarde van deze theorie is tweeledig. Als eerste definiëren May et al. de term implementatie en het proces om tot daadwerkelijke integratie te komen. Daarnaast benoemen zij de essentiële elementen die tezamen het normalisatieproces vormen.

Implementatie of normalisatie?
May (2010) maakt een onderscheid tussen implementatie, adoptie en normalisatie. Een onderscheid dat aansluit op mijn visie op wat eHealth ‘implementatie’ daadwerkelijk zou moeten zijn: de mate van integratie waarin de innovatie onderdeel is geworden van je dagdagelijkse routine van handelen. Voor de GGZ-behandelaar die beeldbellen gebruikt, betekent dit dat hij zonder nadenken besluit over beeldbellen of een volgende gesprek face-to-face in te plannen: beide zijn even normaal.

Voor de begeleider in de gehandicaptenzorg (VG), die werkt met een online communicatieportaal, is communiceren via deze online tool net zo gewoon als vroeger schrijven in het overdrachtsschriftje. Is het nog niet zo gewoon maar nog een bewuste keuze, dan is er wel (ontwikkelende) adoptie maar nog geen volledige integratie. Zit de GGZ-organisatie nog midden in de projecten om beeldbellen ‘op te schalen’ dan is men nog volop bezig met implementatie activiteiten. Van volledige implementatie, normalisatie dus, is dan nog geen sprake. Implementatie vraagt dus aandacht tot minimaal de fase van adoptie, maar bij voorkeur tot aan de fase van normalisatie.

Combinatie van essentiële elementen
Zoals gezegd, succesvolle eHealth implementatie bestaat niet uit één of twee niet te missen succesfactoren. Een succesvol implementatieproces strekt zich uit tot de periode na de projectfase en bestaat uit meerdere elementen. May (2010) noemt in de Normalization Process Theory vier pijlers. ‘Zingeving’ is een van de vier pijlers. De andere drie pijlers zijn ‘Participatie’, ‘Actie’ en ‘Reflexieve monitoring’.

Iedere pijler bestaat uit vier elementen. Praktijkervaringen bij implementatietrajecten bij onze klanten laten zien dat alle elementen die bij de vier pijlers noodzakelijk zijn om tot succesvolle implementatie te komen.

Zingeving
Zingeving staat in het algemeen voor het bewustzijn van de meerwaarde en het verschil dat er door eHealth in de dienstverlening ontstaat. De meerwaarde en het belang van de zorginnovatie kennen en kunnen vertalen naar je werken is belangrijk. Het geeft de innovatie betekenis. Het veranderingsmodel van Knoster (2000) is wat ouder, maar laat eveneens de relevantie van deze pijler zien. Knoster (2000) benoemt vijf elementen die een succesvol veranderingstraject maken. Hij stelt dat het ontbreken van ieder van deze elementen impact heeft. Visie en belang zijn de eerste twee, ontbreekt de visie dan ontstaat er verwarring, ontbreekt de urgentie dan ontstaat er weerstand. Dus ‘visie’ en het ‘belang’ ofwel betekenis en zingeving, zijn essentieel om verwarring en weerstand voor het verandertraject te voorkomen.

Veranderingsmodel Knoster_1

Zingeving omvat vier elementen, die hieronder kort toegelicht worden aan de hand van twee praktijkcases: de implementatie van beeldcommunicatie in de GGZ en verkenning van de mogelijkheden van online communicatie met verwanten in de gehandicaptenzorg.

  • Aandacht voor bewustwording leidt tot een gedeeld besef onder medewerkers van de verandering die de innovatie te weeg brengt en waarin dit zich onderscheidt van de huidige manier van werken. Met andere woorden: dat beeldcommunicatie in de GGZ niet alleen een online contact is, maar andere vormen van zorgverlening mogelijk maakt: korter, frequenter, nazorg-support enzovoort.
  • Dat vraagt tevens een gezamenlijk begrip van de meerwaarde, impact en doelen van de innovatie. Zie ook hier het veranderelement ‘visie’ van Knoster (2000) terugkomen. Als medewerkers in de gehandicaptenzorg (VG) niet de organisatiedoelen voor online communicatie met verwanten leren kennen, hoe kan er dan van hen verwacht worden dat zij deze nieuwe manier van werken op positieve wijze introduceren bij de verwanten van hun cliënten? Als er geen werk gedaan wordt om hen het belang voor de organisatie en de verwant te laten onderzoeken of te leren kennen, of in de veranderterminologie van Knoster, als ze de ‘urgentie’ niet leren kennen, begrijpen ze niet waarom hier zoveel geld (licenties) en inspanning (onder andere ICT-aanpassing, maar ook trainingen) in wordt gestoken. Zonder aandacht voor het ontwikkelen van gezamenlijk begrip, wordt dit traject ervaren als de zoveelste verandering of mogelijk zelfs geldverspilling in deze tijd van bezuiniging, in plaats van een betekenisvolle innovatie. Als er geen gezamenlijk begrip ontstaat, ligt weerstand op de loer.
  • Dat leidt naar het derde element, het individueel begrip. Medewerkers dienen hun rol en taakstelling in het implementatietraject te kennen. Individueel begrip wil zeggen dat je weet wat de innovatie voor jou als persoon en als functionaris inhoudt. In beide cases dus dat zij degenen zijn die deze nieuwe manier van werken introduceren, bij de cliënt (GGZ) of bij de verwant (VG). Het management zal een algemene aankondiging doen, maar het is rol en de taak van de medewerker in het implementatietraject om dit te introduceren en met de cliënt of verwant afspraken te maken over het gebruik. Dat vraagt ook dat de medewerker de verwachte meerwaarde kent en niet alleen de organisatiedoelen.
  • Dit is het vierde element van de pijler: de internalisatie van opbrengst en meerwaarde. Als de GGZ-professional niet de verwachte meerwaarde van beeldbellen kent, voor de organisatie of zich schaart achter de meerwaarde die dit heeft voor de cliënt, zal hij sneller geneigd zijn om voor de reguliere afspraak te kiezen: een afspraak op locatie van de GGZ. Het gaat niet om het verstandelijk kennen of kunnen benoemen van de meerwaarde, maar werkelijk geïnternaliseerde perceptie van de meerwaarde van de innovatie.

De term zingeving lijkt zo logisch, ‘gewoon aandacht besteden aan het Why’, zoals Simon Sinek betoogt. Ja en nee: het gaat inderdaad om het waarom van de innovatie, maar vooral ook wat er anders is, wat dit vraagt en welke meerwaarde men nastreeft. De vier elementen van de pijler ‘zingeving’ zijn zelf ook een samenhangend geheel. Waarbij ervaring laat zien dat als er aan één van de elementen onvoldoende aandacht besteed wordt, er geen daadwerkelijke zingeving en geïnternaliseerd begrip ontstaan. Dit wordt zichtbaar in veranderweerstand en verwarring over de koers. Om die reden besteden we bij de start van een innovatietraject veel aandacht aan het ontwikkelen van de innovatie-visie en de vertaling van de visie naar meerwaarde voor de praktijk middels brownpaper-sessies. Het is de basis voor verdere acceptatie van de innovatie.

Meer weten over visie en strategiebepaling of meerwaarde in beeld brengen middels een brownpaper-sessie. Neem contact op om de mogelijkheden te bespreken.

Wilt u meer weten?

Neem contact op met Redmax.
+31 10 524 11 00

Wilt u meer weten?

Wilt u meer weten?

Ook interessant voor u?